|
Gebruik de 'back'-toets van Uw browser om terug te gaan naar de pagina waar U vandaan komt. Door te klikken op een naam komt U op de bijbehorende stamboom. Klikt U daar op een naam dan komt U op de bijbehorende tekst.
|
 |
|
BOTMA (genealogie, klik hier)
Nu is het een stuk grasland ♦ Het geslacht Botma, dat tot in de 15de eeuw te traceren is, komt oorspronkelijk uit noord-oost Friesland. Aanvankelijk woonden zij op Botma state in Morra bij Dokkum. De eerste tak kwam terecht in onder meer Anjum en het daarbij gelegen Ezumazijl. Het waren voornamelijk hereboeren. Vaak Grietman (burgemeester/rechter) of dijkgraaf (hoofd waterschap).
♦ Het wapen van de familie Botma komt in verschillende varianten voor, maar meestal met klaverbladen en botvissen. Hier zijn drie botvissen afgebeeld. Soms staan ze in een andere volgorde. Het is dus een sprekend wapen. Verder drie klaverbladen. De klavers heb ik gewijzigd van in een blauw, in een rood veld, omdat dat meer oorspronkelijk lijkt. De klaver werd vaak door boeren gebruikt. En tenslotte de halve adelaar als teken dat men uit Friesland kwam. Als helmteken zien wij twee korenaren, maar evenals in de kleuren van het wapen varieert men. Op de bank in Morra staat ook nog een klaver (zie hieronder).
♦ Links naast het doophek in de kerk van Morra staat de Botmabank. Gezien de initialen onder het wapen, met de alliantiewapens voor Gabe Wygers Botma [±1580-1643] en zijn vrouw. Men beweert dat dit laatste wapen met drie klavers gelijk is aan het oorspronkelijke wapen van de Botma's, maar zijn vrouw was geen Botma. Het wapen van de Botma's blijft vervolgens, enkele uitzonderingen daargelaten, gelijk.
In 1638 werd het eiland Schiermonnikoog door de Staten van Friesland verkocht aan twee strijkgeld-schrijvers. Eén daarvan was genoemde Gabe Wiegers Botma [±1580-1643]. Hij was rekenmeester van Friesland. Een jaar later werd het eiland weer verkocht.
♦ Een zoon van Gabe Wiegers, Wieger Gabes Botma [1621-1638] kwam om op zee toen hij op een reis was van Schiermonnikoog naar huis. Pas een half jaar later werd hij gevonden. De tekst van zijn grafzerk (onder de vloer in de kerk in Morra?) luidt: 1638 den 4en November sterf den erentvesten Wijger Botma oud 18 jaer min 9 weken en is den 10 May 1639 weder ghevonden en leit hier begraven.
♦ Een kleinzoon van Gabe Wiegers, Gerrit Sakes Botma [1651-1735], was getrouwd met Jantje Nannes [1656-1747]. Vijf jaar na zijn overlijden schonk zij het orgel in de kerk te Morra. Het werd gemaakt door Michael Swarzburg. De alliantiewapens zijn in de Franse tijd verwijderd en bij de restauratie in 1986 evident fout gekleurd.
En in een cartouche:
(Gevolgd is met enige verbeteringen en aanvullingen de transcriptie van Herma M. van den Berg: Noordelijk Oostergo, De Dongeradelen in De Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst) De alliantiewapens zijn onherkenbaar afgekapt. De naam Nammes is wellicht verkeerd geschreven. Het moet Nannes zijn, zoals ook op het orgel wordt vermeld. Jantie zou de dochter zijn van Nanne. De naam Namme komt niet voor.
♦ Gerrit Sakes Botma [1651-1735] en Jantje Nannes [1656-1747] kregen o.a. een zoon Gabe Gerrits Botma [1687?- ]. Van hem is een zilveren lakzegelstempel in een beugel met enkele andere hulpmiddelen bewaard gebleven. Het stempel zou ook als pijpenstamper gebruikt kunnen worden. Het wapen staat in spiegelbeeld, omdat het als stempel diende. Aan het uiteinde zit een ringetje, waaraan vermoedelijk een ketting kon om het aan de kleding te bevestigen, net zoals dat bij horloges geschiedde. Op de beugel staan de initialen G.G.B. Gezien het zilvermerk is het werktuig gemaakt door de Dokkumer Klaas Heixan. Deze stond ingeschreven in het gildeboek van 1704 tot 1738. Dit komt overeen met de tijd waarin G.G.B. leefde. Hoe mijn overgrootmoeder A.J. Botma hieraan gekomen is weet ik niet. Zij was een nakomeling van een broer van G.G.B., vijf generaties verder. Misschien is G.G.B. ongehuwd overleden.
NA DE FRANSE TIJD
♦
Tegen het einde van de 18de eeuw is
de stam van de familie Botma uitgestorven en zijn twee takken via de vrouwelijke lijn ontstaan. Waarschijnlijk
doordat de naam niet meer doorgegeven kon worden en/of door het Decreet van Keizer Napoleon op de
naamsaanname, gingen twee personen, getrouwd met een Botma, de naam Botma voeren. Dat
kwam als volgt. Sake Gerrits Botma [1681?-1751],
een broer van Gabe Gerrits, huwde twee maal. Uit het eerste
huwelijk kreeg hij een zoon en drie kleindochters. De oudste
daarvan, Grietje Hermanus
Botma [1748-1840] huwde
Engbert Lieuwes [1745-1804]. Deze laatste nam in 1811 de naam Botma
aan. Van deze eerste tak stamt mijn overgrootmoeder af. Hier met name over de
eerste tak.
Wat betreft de eerste tak: ♦ Kerkvoogd Klaas Siedses van Kleffens [1738-1823] gehuwd met Rienskje Hermanus Botma [1750-1819], een zuster van Grietje Hermanus Botma, schonken in 1804 een klok aan de kerk van Murmerwoude, nadat 'de dissenters' vrijwillig afstand van de toren van Murmerwoude hadden gedaan. Op een kuifstuk van de preekstoel uit 1818 staan hun alliantiewapens.
♦ Ype Engberts Botma [1742-1842] was een zoon van Engbert Lieuwes en Grietje Hermanus Botma.
♦ Zoon van Y.E. Botma was Jan Ypes Botma [1815-1881]. Hij huwde Antje Lieuwes Rijpma [1816-1885].
Te Anjum ontspon zich midden 1800 een heftige strijd om naast de openbare scholen te Anjum en het nabij gelegen Ezumazijl een Chr. Nationale school te Anjum te stichten. Het vuur werd mede aangewakkerd, doordat de gemeente een nieuwe openbare school wilde stichten in Ezumazijl. En wie moesten dat betalen? De inwoners in Anjum voelden zich aangesproken. De 'hulpvereniging' voor de CNS te Anjum bestond uit acht man, waaronder J.Y. Botma (president), later aangevuld met vijf man, waaronder zijn broer Engbert Ypes Botma (vice-secretaris) [1808-1876].
De Botma's en de Meindersma's waren betrokken bij het bestuur van het waterschap. Zo komt de naam van J.Y. Botma voor op een gedenksteen in de sluis te Ezumazijl bij Anjum, waar de Zuide-Ee afwatert op de (vroegere) Lauwerszee.
Niet alleen daar, maar ook op een gevelsteen van het dijkshuis in de Anjumer- en Lioessenerpolder en op een gedenksteen in dat gebouw, dat Banthuis heet, komen wij de naam van J.Y. Botma tegen. De tekst van deze laatste steen luidt:
In den jare 1864 is dit
♦ De broer van J.Y. Botma, Engbert Ypes Botma [1808-1876] zagen wij reeds bij de stichting in 1866 van de school in Anjum. Hij woonde ook in Anjum. Als kerkvoogd was hij verantwoordelijk voor het nieuwe orgel in de kerk. Een gedenkplaat herinnert daaraan.
E.Y. Botma was net als zijn broer
Dijkgraaf. Bovendien lid van de Gemeenteraad. Na zijn overlijden werd zijn zoon
Ype Engberts Botma [1836 - 1901] eveneens Kerkvoogd en Dijkgraaf.
♦ Meer over de dochter van J.Y. Botma,
Antje Jans Botma [1857-1929].
Wat betreft de tweede tak:
De derde, ook een Trijntje Sakes Botma [1745-1825], huwde Folkert Kornelis. Op een kerkbank in Lioessens uit 1773 staan hun alliantiewapens.
♦
♦ Er bestonden verschillende verbanden tussen de familie Meindersma en de familie Botma. Zie hier. |
In de noordmuur van de kerk is de grafzerk voor Gerrit Sakes Botma en Jantje Nannes ingemetseld. Het randschrift luidt:
