Links: Grietenijkaart Schotanus 1693-1718. Midden: Kadastrale minuutplan 1832. Rechts: Topografische kaart 1982-1990.
De stins heeft wellicht op een omgracht terrein gestaan. Aan de zuid-zijde was een poortgebouw met brug naar een weg die naar de kerk liep.
Op het linker kaartje is ook een omgracht terrein ten noord-oosten van de naam Botma getekend.
De stins is op het middelste kaartje afgebroken en vervangen door een boerderij. Het rode gebouw. Die boerderij is er inmiddels ook niet meer.
Op het rechter kaartje is daar een terp aangegeven met aan de zuid-rand daarvan een gebouw.
 

♦ Het geslacht Botma, dat tot in de 15de eeuw te traceren is, komt oorspronkelijk uit noord-oost Friesland. Aanvankelijk woonden zij op Botmastate in Morra bij Dokkum. Tot 1698 noemden zij zich Bottema. Na verloop van tijd kwam, we noemen het maar de eerste tak, terecht in onder meer Anjum en het daarbij gelegen Ezumazijl. Het waren voornamelijk hereboeren. Vaak Grietman (burgemeester/rechter) of dijkgraaf (hoofd waterschap).

    
Grotebuurt in Morra in 1966

De kerk te Morra

Wapen in de kerk in Morra in de oude kleuren

Links naast het doophek in de kerk van Morra staat de Botmabank. Gezien de initialen 'GWB' hebben we te maken met de alliantiewapens voor Gabe Wygers Botma (±1580) en zijn vrouw Antje Sakes Boelema.

     
Het wapen met de drie klavers voor Antje Sakes Boelema (16d) ziet er net zo uit als dat voor Aukje Gerrits Roorda (17a) en dat voor Folkert Kornelis (1745, zie hieronder). Alle drie in combinatie met dat van Botma. Men beweert dat dit wapen het oorspronkelijke wapen van de Botma's is, maar het gaat elke keer om een andere familie. Het is wel opvallend. Wat zou hier achter zitten? Hadden ze dit wapen gekozen,omdat ze er zelf geen hadden?

Brandewijnkom gemaakt door de Dokkumer Paulus Zacharias in 1647 (BK 15561).
Het wapen met de drie klavers voor Aukje Gerrits Roorda (17a)) ziet er net zo uit als dat voor Antje Sakes Boelema (16d) en dat voor Folkert Kornelis (1745, zie hierboven en hieronder).

♦ Een zoon van Sake, Gerrit Sakes Botma (1651), was getrouwd met Jantje Nannes (1656). Vijf jaar na zijn overlijden schonk zij het orgel in de kerk te Morra. Het werd gemaakt door Michael Swarzburg. De alliantiewapens zijn in de Franse tijd verwijderd en bij de restauratie in 1986 evident fout gekleurd.

♦ Gerrit Sakes Botma (1651) en Jantje Nannes (1656) kregen o.a. een zoon Gabe Gerrits Botma (1687?). Van hem is een zilveren lakzegelstempel in een beugel met enkele andere hulpmiddelen bewaard gebleven. Het stempel zou ook als pijpenstamper gebruikt kunnen worden. Het wapen staat in spiegelbeeld, omdat het als stempel diende. Aan het uiteinde zit een ringetje, waaraan vermoedelijk een ketting kon om het aan de kleding te bevestigen, net zoals dat bij horloges geschiedde. Op de beugel staan de initialen G.G.B. Gezien het zilvermerk is het werktuig gemaakt door de Dokkumer Klaas Heixan. Deze stond ingeschreven in het gildeboek van 1704 tot 1738. Dit komt overeen met de tijd waarin G.G.B. leefde. Hoe mijn overgrootmoeder A.J. Botma hieraan gekomen is weet ik niet. Zij was een nakomeling van een broer van G.G.B., vijf generaties verder. Misschien is G.G.B. ongehuwd overleden.

NA DE FRANSE TIJD

♦ Tegen het einde van de 18de eeuw is de stam van de familie Botma uitgestorven en zijn twee takken via de vrouwelijke lijn ontstaan. Waarschijnlijk doordat de naam niet meer doorgegeven kon worden en/of door het Decreet van Keizer Napoleon op de naamsaanname, gingen twee personen, getrouwd met een Botma, de naam Botma voeren. Dat kwam als volgt. Sake Gerrits Botma (1681?), een broer van Gabe Gerrits, huwde twee maal. Uit het eerste huwelijk kreeg hij een zoon en drie kleindochters. De oudste daarvan, Grietje Hermanus Botma (1748) huwde Engbert Lieuwes (1745). Deze laatste nam in 1811 de naam Botma aan. Van deze tak stamt mijn overgrootmoeder af. Hier met name over de tak van Engbert Lieuwes en Grietje Hermanus.
Uit het tweede huwelijk kreeg Sake drie kinderen. Twee overleden en de jongste, Trijntje Sakes Botma (1745) huwde Folkert Kornelis (1745). Hij noemde zich ook Botma, waarmee een tweede tak aanvangt.

Nachthemd voor, gezien de initialen S.G.B. je zou zeggen, Sake Gerrits Botma (1681). Bijgestikt in roze is de letter R., maar ik weet niet voor wie, misschien Rijpma (1816)?

  
 De gedenksteen in het sluisgebouw van Ezumazijl. De tekst luidt: 'Den tienden Mei 1871 is de eerste steen gelegd door den heer J.[]. WITTEVEEN te Metslawier, Voorzitter van het polderbestuur van Oost en Westdongeradeel in tegenwoordigheid van de Heeren J.W. IDSARDI TE TERNAARD, P.J. IDSARDI TE BETTERWIRD, IJ.P. DOUMA TE NES, J.IJ. BOTMA TE ANJUM EN A. SIJBENGA TE NIJKERK, gecommitteerden, benevens de Heer GATSONIDES TE METSLAWIER, Secretaris-boekhouder des bestuurs, voorts van den architect den Heer R. KIELSTRA TE LEEUWARDEN EN DEN AANNEMER A. BOSCH JR. ALDAAR'

Niet alleen daar, maar ook op een gevelsteen van het dijkshuis in de Anjumer- en Lioessenerpolder en op een gedenksteen in dat gebouw, dat Banthuis heet, komen wij de naam van J.Y. Botma tegen. De tekst van deze laatste steen luidt:

In den jare 1864 is dit
gebouw gesticht onder
beheer van het Polder
bestuur
Pieter Wobma Dijkgraaf
Jan Y. Botma en
Taeke P. Klimstra
Gecommitterden

De ouders van 'beppe' Antsje  zijn begraven in Anjum aan de zuidkant van de kerk, maar hoewel de graven in eeuwig onderhoud zijn, zijn de stenen verwijderd. Waartegen protest

♦ De broer van J.Y. Botma, Engbert Ypes Botma (1808) zagen wij reeds bij de stichting in 1866 van de school in Anjum. Hij woonde ook in Anjum. Als kerkvoogd was hij verantwoordelijk voor het nieuwe orgel in de kerk. Een gedenkplaat herinnert daaraan.

DIT ORGEL,
vervaardigd door de H.H. L. van DAM & ZONEN,
Orgelmakers te LEEUWARDEN,
is den 16den FEBRUARI 1875 kerkelijk ingewijd onder de leiding van Ds H.A. Leenmans,
Predikant te ANJUM,
en bespeeld door J. ROORDA Jr, koster, organist en secretaris der kerkvoogdij te ANJUM,
door toedoen der kerkvoogden E.Y. BOTMA, adm. A.D. BEINTEMA, pres. en P.D. DIJKSTRA
dient deze plaat tot eene gedachtenis der gemelde inwijding en bespeling.

E.Y. Botma was net als zijn broer Dijkgraaf. Bovendien lid van de Gemeenteraad. Na zijn overlijden werd zijn zoon Ype Engberts Botma (1836) eveneens Kerkvoogd en Dijkgraaf.
 

♦ Meer over de dochter van J.Y. Botma, Antje Jans Botma (1857).

Wat betreft de andere tak, die van Folkert Kornelis en Trijntje Sakes:

♦ Sake Gerrits kreeg uit zijn tweede huwelijk drie kinderen. Van de eerste twee zijn geen nakomelingen bekend.

Portret door R. Keyert ±1745 van Gerrit Sakes Botma (1743) en zijn oudere zusje Trijntje Sakes Botma (1719)
(waarop/in en waar is onbekend; particulier)

De derde, ook een Trijntje Sakes Botma (1745), huwde Folkert Kornelis (1745). Op een kerkbank in Lioessens uit 1773 staan hun alliantiewapens.

 De alliantiewapens op de kerkbank in Lioessens met daaronder de initialen F.K. en T.B. Dat zijn Folkert Kornelis en Trijntje Botma. Het linker wapen voor Folkert Kornelis (1745) heeft drie klavers en ziet er net zo uit als dat bij Antje Sakes Boelema (16d) en Aukje Gerrits Roorda (17a, zie hierboven)