Links: ±1920. Aan de hand van
deze afbeelding is de kleurstelling op de muur bepaald. De raamverdeling is
donker, nu groen; de kozijnen en daklijst is lichter dan de rest van de muur, nu
wit; de muur is oker [negatief W. Goinga]. Rechts: zegel van Mantgum en Schillaard
1991 [scan van een afbeelding
in T.L. Korporaal: Als een
lelie onder de doornen, Beschrijving van de kerkzegels van de Nederlandse
Hervormde Kerk, 1996 229].
[internet, bewerkt; RAF 2004]
In 1203 werd hier een kerk gebouwd (1). Deze werd omstreeks
het jaar 1500 herbouwd. Het interieur valt op door de gebeeldhouwde zerken voor Aesgo Hoxwier, Gala van Galama en Seerp van Galama
(1584), het bankwerk met kansel gesneden door Hermanus Berkebijl (1779-1781) en het orgel gemaakt door L. van Dam (1879).
Rechts: snijwerk [scan van een eigen foto 1975]. [links: scan van een eigen foto 1985]
[scan van een eigen foto 1975]
De houten beelden
in de volgorde zoals ze op het orgel staan v.l.n.r. het
geloof, de liefde en de hoop,
zijn gemaakt in 1846 in Antwerpen en zijn afkomstig
van het vorige orgel. Oorspronkelijk waren ze wit gepolituurd [scan van een eigen foto 1975].
Kertfeest met de Zondagsschool was altijd een heel festijn. Het
interieur werd rood verlicht en in de vensterbanken stonden kaarsjes. Ds G.R.
Brink in 1980 [scan van een eigen foto].
De middeleeuwse kerk werd in de negentiende eeuw
grondig verbouwd. Jakob Klazes Boorsma was de plaatselijke architect
en timmerman. Binnen werd stucwerk aangebracht en de buitenmuren kregen
een bepleistering van Bentheimer zandsteen. In aansluiting hierop werd
in 1868 een nieuwe toren gebouwd. Rond het kerkhof plaatste men tenslotte
een zeer kostbaar gietijzeren hek.
Het hek is oorspronkelijk gemaakt door goud- en edelsmid B.E.
Mohrman in Leeuwarden. Het Eijsingahuis op de Nieuwstad aldaar heeft een dergelijk hekje [scan van een eigen foto
links: 1991, rechts: 1998].
Deze ruim één meter hoge versieringen zaten tot de restauratie aan de voorzijde van het toegangshek. Zij zijn bij de restauratie van het hek het slachtoffer geworden van het nieuwe trottoir [scan van een eigen foto: links 1980, rechts 1998].
Opschrift: 'De Heer T.J.SWIERSTRA, out 75 jaren,
heeft | onder toespraken van | DSA.vIJSENDIJK en DRJ.C.FOKKE
den 2 Maart 1868 den eersten steen gelegd aan dezen Toren, toen Kerkvoogden
waren de Heeren ANDLE D.PALSMA en JAN IJ.BOSMA. Hij is gesticht
door J.K.BOORSMA Timmerman en Archtect alhier.' [scan van een eigen foto 1972].
Tot omstreeks de tweede wereldoorlog stond
op het vierkant van de toren een gietijzeren rooster, qua vorm vergelijkbaar
met de versierselen boven op de draaiende delen van het toegangshek van
het kerkhof. Het rooster is verloren gegaan.
Sinds de jaren 60 zijn de lijen niet meer geschubd gelegd maar geblokt en zijn de klossen onder de dakgoot vervangen door gestapelde stenen.
Bij het samengaan van Baarderadeel en Hennaderadeel werd het gemeentehuis te Mantgum overbodig en is het verkocht, waarbij de ramen met elk een voorstelling van de kerk of toren van één van de dorpen in Baarderadeel van de raadszaal naar de kerk verhuisden.
Tekening van de ramen Huins (onder) en Lions (boven) die
oorspronkelijk in de raadszaal van het gemeentehuis zaten.
Zij werden in de 30er jaren aangeboden door de 16 dorpen in de
gemeente Baarderadeel en zijn gemaakt door de Groninger J.H. Wijkmans [scan van een eigen tekening 1985].
Rechts het raam voor Baard [scan van een eigen foto ± 1990]
Rechts: situatie van de N-W muur ter hoogte van het dak tijdens de restauratie
in de jaren 90. Op de achtergrond zijn de latten te zien waar het stuckwerk op
is aangebracht [scan van een eigen foto]. Links:
Eerste kleurproef bij de restauratie in de jaren 90 [internet, bewerkt; RAF
2004].
Mail aan rjhbrink@hotmail.comover vragen
of commentaar over deze web site.Voor het ontvangen van oude
foto's houd ik mij aanbevolen. Ik kan er een copie of scan van maken, zodat
U in het bezit blijft van het origineel (Hoge der A 36b Groningen, 9712AE).
Het nummer tussen () is een link naar een kaart van het 'kuierke'. Deze site
is oorspronkelijk gemaakt tgv het feit dat Mantgum in 1998 Monument
van de maand van de provincie Friesland was. Het verhaal is het resultaat
van jaren lang onderzoek.
